Truyền Thống Ăn Chay: Bếp Việt trong vườn Huế (Thùy An)

Eighty percent of Huế residents are Buddhist, and mastering the art of vegetarian cuisine is a time-honored tradition in this land of the ancient capital of Việt Nam. Between April 20 and May 3, 2011, a vibrant festival is celebrated in Huế, titled "Vietnamese Kitchen in Huế Garden." Vegetarian fare is exalted, as are ornamental plants in beautiful and romantic settings.

Bếp Việt trong vườn Huế 
Thùy An

Trích đoạn:
VH- Diễn ra từ 30.4 đến 3.5.2011, Festival nghề truyền thống Huế lần thứ 4 với chủ đề “Bếp Việt trong vườn Huế” sẽ tôn vinh ẩm thực và cây cảnh.

Đây không những là thế mạnh, là nét văn hóa đặc sắc của xứ Huế mà còn của cả Việt Nam nói chung. Tại Festival năm nay, ngoài thưởng thức nghệ thuật ẩm thực Huế, người dân và du khách còn có thể thưởng thức cả nghệ thuật ẩm thực Bắc Bộ và Nam Bộ. Song song với đó là những hoạt động văn hóa nghệ thuật của cả ba miền cũng sẽ hội tụ…

Phong cách sống Huế

Theo thống kê từ các chuyên gia ẩm thực, trong số 1.700 món ăn được biết đến của Việt Nam, thì đã có đến 1.300 món ăn của xứ Huế. Và trong số ấy, hiện còn khoảng 700 món vẫn được lưu truyền. Ông Phan Trọng Vinh, Chủ tịch UBND thành phố Huế cho rằng, ẩm thực và cây cảnh là 2 nghề độc đáo của truyền thống văn hóa, phong cách sống Huế. Những người nấu ăn tài hoa và chăm cây kiểng Huế đã mang phong vị sống của Huế đi khắp nơi, làm cho mọi người cảm nhận sự lý thú từ những món ăn Huế phong phú, trong không gian đậm đà nét Huế. Tại Festival lần này, ẩm thực Huế sẽ được biết đến với ẩm thực chay, ẩm thực cung đình, ẩm thực dân gian…

Kết hợp với hệ thống chùa chiền đồ sộ hiện vẫn còn tồn tại ở Huế (khoảng 500 ngôi chùa, tịnh thất, niệm Phật đường…), trong đó có nhiều ngôi chùa cảnh đẹp nổi tiếng như Thiên Mụ, Huyền Không Sơn Thượng, Từ Hiếu…, một số hãng lữ hành sẽ tổ chức tour du lịch chùa Huế kết hợp với thưởng thức nghệ thuật ẩm thực chay. Huế có khoảng 80% dân số theo đạo Phật nên ăn chay đã phổ biến từ rất lâu, bắt đầu từ thời Chúa Nguyễn Phúc Chu (1691 – 1725), do đó ẩm thực chay đã trở thành nét văn hóa độc đáo của vùng đất này. Ngoài ra không gian ẩm thực chay cũng sẽ được tổ chức chung trong không gian ẩm thực của Festival lần này. Không gian ẩm thực dân gian được tổ chức ở hệ thống nhà rường, không gian xanh của nhà vườn Huế theo các khu vực: bánh Huế, chè Huế, đặc sản Huế, buffet cơm Huế, cơm muối Huế… Không gian ẩm thực đêm trên sông Hương được tổ chức trên sông Hương, tái hiện các thuyền bán đồ ăn đêm cho khách đi thuyền nghe ca Huế, chợ đêm trên sông…

Tại không gian chính dành tôn vinh ẩm thực 3 miền ở Quảng trường Ngọ Môn, cây xanh sẽ đóng góp một phần quan trọng làm nền cho không gian ẩm thực. Trong suốt thời gian diễn ra Festival nghề truyền thống Huế, ở công viên Thương Bạc và đường đi bộ Nguyễn Đình Chiểu sẽ là không gian trưng bày chính của cây cảnh với nhiều chủ đề như: cây cảnh nghệ thuật và cảm xúc thăng hoa, Huế - một không gian xanh, Thiền và cây cảnh...

http://www.baovanhoa.vn/GIAITRI/35324.vho

Truyền Thống Ăn Chay: Phóng sanh (Tâm Diệu)

Phóng sanh - Fish release, a tradition of compassion

This is a story on how, in the Buddha's previous life, as a boy he playfully knocked on the head of a fish three times, and later in his incarnation as the Buddha he had suffered a headache for three days. The consequences awaiting those who ate fish are also expounded in this famous Buddhist tale.

(Source) “Before the advent of Sakyamuni Buddha, there was near Kapila town a village inhabited by fishermen, and in it was a big pond. It happened that because of a great drought, the pond ran dry and all the fish were caught and eaten by the villagers. The last fish taken was a big one and before it was killed, a boy who never ate fish, played with it and thrice knocked its head.

Later, after Sakyamuni Buddha's appearance in this world, King Prasenajit who believed in the Buddha-dharma, married a Sakya girl who then gave birth to a prince called Crsytal. When he was young, Crystal had his schooling in Kapila which was then inhabited by the Sakya clansmen. One day while playing, the boy ascended to the Buddha's seat and was reprimanded by others who dragged him down. The boy cherished a grudge against the men and when he became king, he led his soldiers to attack Kapila, killing all its inhabitants.

At the same time, the Buddha suffered from a headache which lasted three days. When His disciples asked Him to rescue the poor inhabitants, the Buddha replied that a fixed Karma could not be changed. By means of his miraculous powers, Maudgalyayana rescued five hundred Sakya clansmen and thought he could give them refuge in his own bowl which was raised up in the air. When the bowl was brought down, all the men had been turned into blood.

When asked by His chief disciples, the Buddha related the story of the villagers who in days gone by had killed all the fish in their pond; King Crystal had been the big fish and his soldiers the other fish in the pond; the inhabitants of Kapila who were now killed had been those who ate the fish; and the Buddha Himself had been the boy who thrice knocked the head of the big fish. Karma was now causing Him to suffer from a headache for three days in retribution for his previous act. Since there could be no escape from the effects of a fixed Karma, the five hundred Sakya clansmen, although rescued by Maudgalyayana, shared the same fate. Later, King Crystal was reborn in a hell.

As cause produces effect which in turn becomes a new cause the retribution is inexhaustible. The law of causality is really very dreadful.” 

Quan điểm về ăn chay của đạo Phật
Biên soạn: Tâm Diệu
 
Phóng Sanh:
Trong Kinh Phạm Võng đức Phật dạy: "Tất cả nam tử là cha ta, tất cả nữ nhân là mẹ ta. Từ nhiều đời ta đều thác sanh nơi đó. Vì lẽ ấy nên chúng sanh trong lục đạo đều là cha mẹ ta. Nếu giết chúng để ăn thịt, thời chính là giết cha mẹ ta, mà cũng là giết thân cũ của ta. Tất cả chất tứ đại đều là bổn thân bổn thể của ta, cho nên phải thường làm việc phóng sanh và khuyên bảo người khác làm. Nếu lúc thấy người đời sát sanh, nên tìm cách cứu hộ cho chúng được thoát khỏi nạn khổ."
 
Vì thế, là Phật tử, chúng ta không những ăn chay để tránh sát sanh, để nuôi dưỡng lòng từ bi, thể hiện tâm bình đẳng với muôn loài, không nỡ thấy những chúng sinh bị đâm giết, quằn quại đau thương trong vũng máu, mà chúng ta còn phải thể hiện tích cực hơn nữa là phóng sanh.
 
Phóng sanh là giải phóng những sinh vật khỏi bị giam tù trong lồng chậu, cởi trói cho những ai bị oan ức tù đầy.
 
Phóng sanh mang hai ý nghĩa quan trọng, là cứu mạng sống và trả lại quyền tự do cho chúng sinh, trong đó bao gồm cả con người và con vật. Hai tác động này sẽ mang lại hai quả báo tốt đẹp cho những ai thực hiện phóng sinh, là mạng sống được dài lâu, khỏe mạnh, và hưởng đời sống tự do qua quá trình nhân quả.
 
Đó là chưa kể đến phó sản tức là kết quả phụ của việc phóng sanh, như thường trở nên giầu có vì bỏ tiền riêng ra chuộc người hay mua súc vật sắp bị giết làm thịt để phóng sinh. Tiêu dùng tiền của vào những việc này thì sẽ được quả báo giầu có trở lại. Gieo một hạt cam còn được hái cả ngàn trái, huống chi cứu một con vật khỏi bị giết. Kết quả của công đức phóng sanh thật khó mà lường được.
 
Có những tai nạn máy bay rớt, xe lật mà đôi khi chỉ còn một người sống sót. Ai có thể giải thích được điều này?
 
Có những cuộc tàn sát tập thể dã man, lớn như cuộc tàn sát "holocaust" người Do Thái, vừa vừa như "killing fields" ở Cao Miên và tết Mậu Thân ở Huế, Việt Nam và nhỏ như những vụ bắn giết học sinh tại Arkansas, Oregon, Mississippi..v..v.. Họ bắn giết nhau một cách si mê. Ai có thể giải thích được điều này?
 
Phật giáo cho rằng đó là kết quả của nghiệp sát sanh và không phóng sanh. Nguồn gốc sâu xa của các trận chiến tranh tàn sát, chính là nghiệp sát sanh. Con người giết thú vật như điên dại, chỉ riêng ở Bắc Mỹ Châu cứ mỗi giây đồng hồ là có hơn 250 con vật bị giết làm thịt tại các lò sát sanh, tức hơn 8 ngàn triệu (tám tỷ) con bị giết hàng năm. Họ đâu biết rằng niềm oán hận ngập trời khó thể nào nguôi được. Đến khi chúng đền hết tội trở lại làm người, đó là lúc ân đền oán trả.
 
Thuở xưa ở thành Ca Tỳ La bên xứ Ấn Độ, có một làng đánh cá, gần làng có hồ rộng mênh mông, gặp lúc hạn hán mất mùa, bao nhiêu tôm cá trong hồ đều bị dân làng bắt ăn, đến con cá cuối cùng lớn nhất cũng bị làm thịt, chỉ có một đứa bé không hề thích ăn cá, đùa nghịch gõ lên đầu con cá lớn kia đến ba cái.
 
Đến thời Phật Thích Ca, vua Ba Tư Nặc là người sùng mộ đạo Phật, cưới một cô con gái dòng họ Thích Ca sinh ra một thái tử tên là Lưu Ly. Thuở ấu thơ, Lưu Ly thường hay qua bên thành Ca Tỳ La chơi. Một hôm vì đùa nghịch nơi tòa thuyết pháp của đức Phật, bị người gác mắng và đuổi ra ngoài, Lưu Ly nuôi hận trong lòng, đến khi lên ngôi vua, đem đại quân tấn công thành Ca Tỳ La, giết sạch cư dân trong thành, trong thời gian này đức Phật nhức đầu hết ba ngày, các vị đại đệ tử đến cầu xin Phật giải cứu. Tôn giả Mục Kiền Liên dùng thần thông lấy bình bát thâu năm trăm người họ Thích Ca bay lên không, cho rằng đã cứu được họ, nhưng đến khi đổ ra, thì chỉ thấy toàn máu. Các vị đệ tử hỏi Phật nguyên do vì đâu.
 
Đức Phật bèn đem câu chuyện tiền kiếp thôn dân ăn cá kể lại, con cá lớn kia nay là vua Lưu ly, còn binh tướng theo Lưu Ly là bầy tôm cá trong hồ khi xưa, dân cư thành Ca Tỳ la bị giết chính là thôn dân ngày nọ, còn đứa nhỏ gõ đầu cá mà không ăn cá chính là đức Phật ngày nay chịu quả báo nhức đầu ba ngày là do hồi ấy gõ đầu con cá ba lần. Nghiệp khó chuyển nên bấy giờ họ Thích Ca năm trăm người, tuy được Mục Kiền Liên cứu ra, song vẫn không toàn tính mạng. Về sau vua Lưu Ly bị đọa vào địa ngục. Oan oan tương báo khó có ngày dứt.
 
Đó là câu chuyện nhân quả điển hình, có ghi trong sử sách Phật giáo, và vì thế, ngày nào con người còn tạo nghiệp sát sanh, còn thích ăn thịt cá, còn làm súng, còn săn bắn, còn giam giữ người và vật vô tội ngày đó còn có những cuộc tàn sát chiến tranh.
 
Là Phật tử, chúng ta nên thực hành lời Phật dạy nêu trên là không giết hại chúng sinh và nên phóng sinh.
 
Không giết hại chúng sinh (thể hệ qua việc thực hành ăn chay) và phóng sinh là hai điều vô cùng hệ trọng, không những nghiêm trì đệ nhất giới luật của đạo Phật trong tiến trình tu tập tự thân, mà còn thể hiện sự báo hiếu chân thật vào cao quý nhất đối với cha mẹ nhiều đời trong quá khứ, bởi vì như đức Phật dạy, chúng sanh từ đời này sang đời khác thay phiên lần lượt làm cha mẹ con cái của nhau. Ăn thịt chúng sinh tức là ăn thịt cha mẹ mình, là tội bất hiếu lớn nhất trong các tội bất hiếu.
 
Ngoài ra, theo kinh nghiệm, người ăn chay và hay phóng sinh thường có thân thể mạnh khỏe, ít tật bệnh, ít gặp tai nạn và thường được sống những nơi an ổn không thù hận và không chiến tranh.

http://www.quangduc.com/AnChay/08anchay2.html

Văn Hóa Việt Nam: Truyền thống cúng cỗ chay trong Tết cơm Đe

Mâm cỗ chay cúng trong Tết cơm Đe của người dân Lạc Thịnh (Yên Thủy)

 

There is a place in Việt Nam called Lạc Thịnh (meaning Happy and Prosperous) where making vegetarian offering is the main tradition for their Đe Rice Festival. It is located in Yên Thủy District, Hòa Bình Province, home of many Mường ethnic people, who are known for their hospitality, simplicty, and purity.

Về Lạc Thịnh vui Tết cơm Đe
Dương Liễu

(Hòa Bình Online) - Trong cái se lạnh của những ngày cuối tháng 10 âm lịch, bát cơm đe khiến đôi má thiếu nữ thêm ửng hồng, mâm cơm chay làm cả gia đình nhớ về những năm tháng khó khăn gian khổ nhưng thắm thiết ân tình đoàn kết. Thời gian đã làm cho Đình Rậm không còn giữ được nguyên trạng vẻ linh thiêng, cổ kính nhưng Tết cơm đe vẫn được người dân Lạc Thịnh (Yên Thủy) trân trọng, lưu giữ như một niềm tự hào dân tộc.

Tích xưa kể lại rằng, xưa có một vị tướng đem quân đi đánh giặc, trong lúc loạn lạc lại bị thương nên vị tướng đó phải vượt qua dãy núi Trường Sơn, chạy về Yên Thủy để lánh nạn. Đến vùng Mường Rậm xưa (nay là xã Lạc Thịnh), người đau, bụng đói, sức kiệt nên mới xin vào nghỉ nhờ tại nhà một gia đình dân tộc Mường. Trời lúc này chưa sáng hẳn, nhà nghèo, quanh năm chỉ có ngô, gạo để dành, trong nhà không có thịt, cá nhưng vì thương vị tướng, gia đình đã chạy ra vườn hái mấy quả mướp, đu đủ vào luộc, luộc thêm ít măng giang vừa lấy được hôm trước cho vị tướng ăn. Trước đây, ở các vùng Mường, hạt muối rất hiếm nên chủ nhà rang ít vừng cho vị tướng chấm. Trong lúc đang ăn, chủ nhà mới nhớ ra là gia đình mấy hôm vừa rồi có ủ cơm đe để chuẩn bị nấu rượu dùng cho ngày Tết Nguyên đán. Thế là chủ nhà vội lấy ra cho vị tướng dùng tạm. Thứ cơm này không còn là cơm nữa nhưng cũng chưa thành rượu, nó có vị thơm của gạo nếp hương, vị ngọt từ lá men rừng. Một chút thơm, một chút ngọt, một chút cay của cơm đe làm cho vị tướng thêm ấm lòng. Sáng hôm sau, trước khi ra đi, xúc động trước tấm chân tình, cảm thương vì sự nghèo khó của người dân nơi đây do hạn hán quanh năm, vị tướng này đã lập đàn cầu mưa. Thật linh diệu, vị tướng vừa cúng xong thì trời đổ mưa khiến người dân vui mừng khôn xiết. Từ đó đến nay, cứ đến gần ngày 26/10 âm lịch, vùng Mường Rậm trời lại âm u đổ mưa không to thì nhỏ.

Nhớ ơn vị tướng đánh giặc cứu nước lập đàn cầu mưa cho nhân dân nên hàng năm cứ đúng vào ngày 26/10 âm lịch, người dân Lạc Thịnh lại tổ chức Tết cơm đe. Không giống như các lễ, tết nông nghiệp khác, có cả hai phần lễ và hội, Tết cơm đe chỉ có phần lễ. Nghi lễ cúng trong Tết cơm đe được tiến hành vào khoảng 4, 5 h sáng, trước lúc mặt trời mọc. Theo quan niệm của người dân Lạc Thịnh, thời điểm này linh thiêng, mát mẻ và sạch sẽ nhất trong ngày. Khi đó, con kiến, con ruồi cũng chưa kịp thức dậy nên mâm cơm cũng giữ trọn vẹn được sự sạch sẽ.

Ông Quách Hữu Mưu - Chủ tịch UBND xã cho biết: Mâm cỗ cúng trong Tết cơm đe phải được đặt ở hướng chính giữa ngôi nhà sàn. Đặt mấy mâm tùy từng gia đình. Nét độc đáo của Tết cơm đe thể hiện ở mâm cúng là cỗ chay. Mâm cỗ cúng bao giờ cũng phải có quả đu đủ, quả mướp và măng giang luộc hoặc đồ chín. Vừng rang chín giã nhỏ, không cho gia vị làm đồ chấm, đặc biệt không thể thiếu cơm đe. Cơm đe được làm từ gạo nếp đồ chín ủ với men lá cây rừng, thường cơm đe được làm trước đó một tuần. Tất cả những lễ vật này bày trên tàu lá chuối xanh. Sau khi gia đình sắp lễ xong sẽ mời thầy mo uy tín nhất làng đến cúng. Trong lúc thầy mo cúng, những người trong gia đình sẽ ngồi theo thứ tự lùi dần từ cao xuống thấp. Kết thúc lễ cúng, cả gia đình tổ chức ăn Tết luôn trong sáng sớm. Mỗi người không phân biệt già trẻ, gái trai đều thưởng thức một bát cơm đe để lấy may và cầu khỏe mạnh.

Cùng với Tết Nguyên đán, Tết Độc lập thì Tết cơm đe là một trong 3 cái tết lớn nhất của người dân Lạc Thịnh. Tuy nhiên, theo lề lối, phép tắc truyền lại từ bao đời nay, ở Lạc Thịnh chỉ có dòng họ Bùi là dòng họ chính tổ chức Tết cơm đe. Các dòng họ như Quách, Nguyễn... chỉ đến chia vui chứ không làm lễ.

Về Lạc Thịnh ăn Tết cơm đe hôm nay có thể dễ dàng nhận ra những tác động của sự phát triển KT-XH lên cái tết truyền thống này. Tết cơm đe bây giờ được tổ chức to rộn ràng, ăn uống linh đình hơn thể hiện sự đủ đầy về vật chất. Nhưng có một điều đặc biệt và cũng là điều đáng quý nhất là những nghi lễ, phép tắc truyền thống vẫn được giữ nguyên. Nghi lễ cúng vẫn được diễn ra trước khi trời sáng, trên mâm cỗ cúng vẫn là những đồ ăn chay cổ truyền. Mở rộng sự giao lưu, trao đổi văn hóa, Tết cơm đe của Lạc Thịnh bây giờ được đông đảo bạn bè các xã bạn, huyện bạn đến cùng chia vui. Tết cơm đe còn là dịp để con cháu Lạc Thịnh đi xa tìm về quê hương, nguồn cội.

Với ý nghĩa thể hiện lòng biết ơn với các vị thần, tổ tiên gia đình mình, Tết cơm đe đã được lưu giữ khá nguyên vẹn bằng niềm tự hào, ý thức dân tộc của lớp lớp người dân Lạc Thịnh. Ngoài ra, Tết cơm đe còn nhắc nhở thế hệ cháu con nhớ về những năm tháng khó khăn, thiếu thốn của cha ông để từ đó có thêm ý chí, nghị lực xây dựng cuộc sống ấm no, đầy đủ. Là cơ hội để anh em xa gần, làng trên,  xóm dưới hội tụ, Tết cơm đe đã thắt chặt thêm tình đoàn kết anh em của người dân Mường Rậm. 

http://www.baohoabinh.com.vn/40/55507/Ve_Lac_Thinh_vui_Tet_com_De.htm