Hiển thị các bài đăng có nhãn Văn Hóa Việt Nam. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Văn Hóa Việt Nam. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Sáu, 1 tháng 7, 2011

Văn Hóa Việt Nam: 5 danh thắng Việt 'ứng viên' của Di sản thế giới (Quốc Lê)

Hồ Dynasty Citadel in Thanh Hóa, Việt Nam - UNESCO World Heritage Site
On July 27, 2011, the Hồ Dynasty Citadel in Việt Nam was selected as UNESCO World Heritage Site. 
According to UNESCO:
"The 14th-century Hồ Dynasty Citadel, built according to the feng shui principles, testifies to the flowering of neo-Confucianism in late 14th century Việt Nam and its spread to other parts of east Asia. According to these principles it was sited in a landscape of great scenic beauty on an axis joining the Tương Sơn and Đốn Sơn mountains in a plain between the Mã and Bưởi rivers. The citadel buildings represent an outstanding example of a new style of south-east Asian imperial city." [accent marks added on Vietnamese words for clarity]

Five more sites have been submitted as potential candidates. Việt Nam, like many other nations on Earth, is truly a wondrously beautiful country. Thank God for all the beauty in our lives!

5 danh thắng Việt 'ứng viên' của Di sản thế giới
Quốc Lê
Ngày 01/07/2011

Sau di tích thành nhà Hồ, địa điểm tiếp theo nào của Việt Nam sẽ được UNESCO công nhận là Di sản thế giới? 

Với việc di tích thành nhà Hồ (huyện Vĩnh Lộc,  tỉnh Thanh Hóa) được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới vào ngày 27/6, cho đến thời điểm này, Việt Nam đã có 7 địa điểm được công nhận Di sản thế giới, gồm: phố Cổ Hội An, Cố đô Huế, Thánh địa Mỹ Sơn, Vịnh Hạ Long, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Hoàng thành Thăng Long. Ngoài ra, Việt Nam còn có 5 địa điểm khác trong danh sách đề cử lên UNESCO để công nhận là Di sản thế giới trong tương lai. Dưới đây là đôi nét giới thiệu về những địa điểm này. 


Quần thể di tích - danh thắng Hương Sơn

Quần thể di tích - danh thắng Hương Sơn (theo cách gọi dân gian là chùa Hương) được khởi lập từ cuối thế kỷ 17 tại vùng đất nay là xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, Hà Nội. Đây là cả một quần thể văn hóa - tôn giáo gồm hàng chục ngôi chùa thờ Phật, vài ngôi đền thờ thần và các ngôi đình. Trung tâm của quần thể này chính là chùa Hương nằm trong động Hương Tích.

Là một danh thắng nổi tiếng, Hương Sơn không giống bất kỳ nơi nào với một tập hợp nhiều đền chùa kết hợp với hang động trên nền khung cảnh núi rừng hoang sơ, tạo thành một quần thể thắng cảnh rộng lớn với vẻ hài hòa hiếm thấy giữa con người và thiên nhiên.

Hàng năm, Hương Sơn thu hút hàng triệu Phật tử cùng du khách khắp bốn phương về nô nức trẩy hội Chùa Hương, đồng thời cũng là hành trình về một miền đất Phật. Lễ hội chùa Hương kéo dài từ ngày 6 tháng Giêng tới trung tuần tháng 3 Âm lịch, là lễ hội lớn nhất của Việt Nam.

Từ năm 1991, Quần thể di tích - danh thắng Hương Sơn đã được đệ trình ủy ban UNESCO để công nhận là Di sản văn hóa của nhân loại. 


Hồ Ba Bể

Nằm trong Vườn quốc gia Ba Bể thuộc tỉnh Bắc Kạn, với diện tích mặt nước là hơn 650 ha và chiều dài gần 8 km, hồ Ba Bể là hồ nước ngọt thiên nhiên lớn nhất Việt Nam và cũng là một trong một trăm hồ nước ngọt lớn nhất thế giới.

Không chỉ là một danh thắng nổi tiếng của Việt Nam, hồ Ba Bể còn mang những giá trị to lớn về địa chất - địa mạo và đa dạng sinh học.

Hồ được hình thành từ cách đây hơn 200 triệu năm, từ cuộc kiến tạo lục địa Đông Nam Á cuối kỷ Cambri. Diễn biến địa chất này đã đưa một khối nước khổng lồ với diện tích bề mặt xấp xỉ 5 triệu m3 và dầy hơn 30m lên lưng chừng vùng núi đá vôi, tạo ra hồ Ba Bể. Ba nhánh của hồ thông nhau được gọi tên là Pé Lầm, Pé Lù và Pé Lèng.

Vào năm 1995, hồ Ba Bể đã được Hội nghị Hồ nước ngọt thế giới, tổ chức tại Mỹ, công nhận là một trong 20 hồ nước ngọt đặc biệt của thế giới cần được bảo vệ. Tháng 11/1997, hồ Ba Bể được đề cử lên UNESCO để công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới của Việt Nam. 

Điều đáng buồn là hiện nay hồ Ba Bể phải hứng chịu vấn đề môi sinh nghiêm trọng trước tình trạng khai thác khoáng sản, nhất là mỏ sắt ở lưu vực hồ.


Bãi đá cổ Sa Pa

Nằm tại thung lũng Mường Hoa, trên địa bàn ba xã Hầu Thào, Sử Pán và Tả Van, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai, bãi đá cổ Sa Pa trải rộng trên một diện 8km² với gần 200 khối đá có hoa văn kỳ lạ.

Được cho là tác phẩm của những người tiền sử, các hoa văn này có nhiều hình dạng khác nhau như bậc thang, hình người, con đường, chữ viết... Một số khối đá có những rãnh tròn khá giống biểu tượng mặt trời, có hình nam nữ giao phối - biểu tượng sự sinh sôi, và rất nhiều những vạch kẻ lạ mắt.

Các nhà khoa học đã đưa ra nhiều cách giải thích khác nhau về các hình thù trên đá, như đây là hình bản đồ cổ của người Mông, hoặc cuốn sách cổ giới thiệu về những trận đánh ngày xưa... Tuy nhiên, tất cả những cách giải mã đó mới chỉ dừng lại ở giả thiết.

Tháng 10/1994 bãi đá cổ Sapa được Bộ văn hóa thông tin công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia và vào năm 1997 được nhà nước đề nghị UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.


Vườn quốc gia Cát Tiên

Vườn quốc gia Cát Tiên có tổng diện tích 70.548ha nằm trên địa bàn các huyện Tân Phú, Vĩnh Cửu (tỉnh Đồng Nai), Cát Tiên, Bảo Lộc (tỉnh Lâm Đồng) và Bù Đăng (tỉnh Bình Phước). Đặc trưng của vườn quốc gia này là rừng nhiệt đới ẩm ở vùng đất thấp, có cảnh quan đa dạng như rừng nguyên sinh, trảng cỏ rộng, đồi, bãi ven sông, đảo nổi, thác ghềnh…

Hệ sinh thái rừng rất phong phú với hơn 1.362 loài thực vật bậc cao, 62 loài thú, 121 loài chim… Đặc biệt, trong rừng có những loài động vật rất quý hiếm như trĩ lông đỏ, cò quắm xanh, tê giác một sừng, voi.

Bên cạnh đó, các phát hiện khảo cổ trong khu vực giữa rừng này đang đặt ra nghi vấn về một nền văn minh cổ đã tồn tại ở đây từ hơn 1.300 năm trước.

Cuối năm 2001, Vườn quốc gia Cát Tiên được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển. Năm 2005, một diện tích rộng 13.759 ha của Vườn được Công ước Ramsar (Công ước về các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế) công nhận là khu Ramsar thứ 1.499 của thế giới và thứ 2 của Việt Nam. Năm 2006, Vườn được đưa vào danh sách ứng cử Di sản thiên nhiên thế giới của UNESCO. 


Hang Con Moong

Hang Con Moong là một hang đá trong Vườn quốc gia Cúc Phương, thuộc địa phận xã Thành Yên, huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa. Đây là một hang thông hai đầu, dài khoảng 30-40 m, trần hang cao 8,41m.

Trong hang chứa đựng vết tích văn hóa của nhiều thời đại, đáng chú ý là kỷ nguyên đồ đá cũ. Điểm nổi bật của hang Con Moong là các địa tầng đều có dấu vết quá trình phát triển liên tục của con người thời tiền sử, từ thời đồ đá cũ đến đồ đá mới, từ săn bắn, hái lượm đến trồng trọt.

Với nhiều di cốt, cộng cụ bằng đá thu được từ những đợt nghiên cứu khảo cổ học, hang Con Moong được ví như "ngôi nhà lớn" mà người tiền sử đã cư trú suốt hơn 10.000 năm liên tục. Điều này rất có ý nghĩa cho việc tìm hiểu về thời tiền sử Việt Nam và khu vực.

Năm 2006, Chính phủ Việt Nam đồng ý lập hồ sơ đề cử hang Con Moong là Di sản văn hóa thế giới.


http://baodatviet.vn/Home/congdongviet/5-danh-thang-Viet-ung-vien-cua-Di-san-the-gioi/20117/152898.datviet

Thứ Tư, 30 tháng 3, 2011

Văn Hóa Việt Nam: Huyền tích về cây gạo 727 năm tuổi - Legend of the 727-year-old tree


Vietnam Association for Conservation of Nature and Environment (VACNE) recognized a semal (Bombax ceiba) tree planted in 1284 by the highly virtuous and deeply spiritual Princess Quỳnh Trân as Việt Nam's Heritage Tree. This special being is one of the 70-plus trees in Việt Nam honored as such.

Huyền tích về cây gạo 727 năm tuổi

Nguồn: Đăng Hùng / CAND Online
Ngày 29 tháng 3, 2011

Vừa qua, ngày 16/3, Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam (VACNE) phối hợp với UBND huyện Kiến Thụy tổ chức lễ công nhận cây gạo do Quỳnh Trân công chúa trồng tại đền Mõ (thôn Nghi Dương, xã Ngũ Phúc, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng) năm 1284 là Cây Di sản Việt Nam. Đây là cây gạo đầu tiên ở nước ta được vinh danh.

Cây gạo đền Mõ là Cây Di sản Việt Nam thứ 65 được tổ chức lễ vinh danh trong tổng số hơn 70 cây được VACNE công nhận là Cây Di sản Việt Nam.

Ông Nguyễn Quang Tưởng, Trưởng ban Di tích lịch sử đền Mõ cho biết: Đền Mõ được xây dựng từ thế kỷ XIII, đời nhà Trần. Hiện, trong đền vẫn còn lưu giữ 10 sắc phong của các triều đại như: Trần, Lê, Nguyễn. Năm 1992, Nhà nước đã công nhận đền Mõ là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Năm 1996, lễ hội đền Mõ được tổ chức nhằm khơi dậy truyền thống lịch sử. Đặc biệt, trong khuôn viên đền có một cây gạo 727 tuổi. Cây gạo có hai thân với chiều cao khoảng 30m, đường kính hơn 2m, diện tích che phủ của tán cây khoảng 1.200m2. Thân phụ có đường kính 0,49m mọc ra từ gốc thân chính.

Trải qua 727 năm, cây gạo vẫn xanh tốt, trổ hoa đỏ rực vào tháng 3. Đền Mõ thờ Quỳnh Trân công chúa, con gái đức vua Trần Thánh Tông, người trồng cây gạo. Sau khi công chúa qua đời, nhân dân địa phương đã xây đền thờ và giữ gìn cây gạo tới ngày nay. Lễ hội đền Mõ tổ chức trong ba ngày, từ 12 đến 14/2 (âm lịch) là dịp tưởng nhớ công lao của Quỳnh Trân công chúa…

Trong "Ngọc phả công chúa Quỳnh Trân Trần Triều" có ghi: Vua Trần Thánh Tông, cha sinh của công chúa Quỳnh Trân, là người hiếu lễ, nhân từ, trọng người hiền, sùng và hiểu thấu đạo Phật. Ngay từ khi còn là Thái tử, đường con cái muộn mằn mới sai đạo sĩ Cung Thái thanh làm sớ cầu tự. Thượng đế xem xong tấu chương, sai nam giới thì thánh Kim Chân, nữ thì công chúa Quỳnh Hoa xuống trần ở 6 kỳ.

Một hôm vua Thánh Tông tựa long sàn ngủ mơ thấy một phụ nữ nhan sắc rực rỡ, thong thả bước tới trước mặt nhà vua, tâu rằng: "Tôi là công chúa Quỳnh Hoa ở thiên cung chầu hầu chúc thọ thượng đế, không may làm lỡ tay làm rơi chén ngọc, mẻ mất một góc, thượng đế cả giận đầy xuống trần giới, thái sinh làm con nhà vua. Vậy xin dâng trước một vòng xuyến Trân Châu để làm hậu nghiệm”.

Vua Thánh Tông đem chuyện kể lại cho cung phi là Vũ Thị Ngọc Lan nghe. Sau nàng có thai 8 tháng 20 ngày, sinh hạ được một gái, lúc sinh ra nghe trên có tiếng tiêu thiều nhã nhạc, hương lan tỏa mùi sực nức báo điềm lành. Người con gái mới sinh sắc như bình bạc, mặt tựa gương báu, thân thể mang vẻ hao nở sáng trăng, dung nghi giống như xuân sơn, thu thủy, vẻ người đoan chính. Tục nhà Trần sinh con trai gọi là Hoàng tử, con gái gọi là Ả nương (Ả nàng). Do đó gọi tên là Ả nương Quỳnh Trân...

Công chúa vốn dòng dõi thần tiên nên có sắc đẹp nghiêng nước, nghiêng thành lại thông minh xuất chúng, học thức hơn người, thông thạo đủ cả cầm, thu, cung, kiếm. Nếu như các vua Trần Triều oanh liệt lẫy lừng trong cuộc chiến chống giặc ngoại xâm giành độc lập, tự do cho đất nước, thì công chúa Quỳnh Trân đã toát lên đức hạnh từ bi và lòng nhân ái cao thượng.

Cả đời bà đã gắn liền với đời sống con người và mảnh đất nơi thôn dã mịt mùng sóng nước, nơi đầu sóng ngọn gió này. Bà rời xa hoàng tộc, để đến nơi thôn dã "Mộ đạo từ bi dốc trí tu hành cho thành chính quả phúc" dạy bảo dân lành khai khẩn ruộng nương, gieo hạt, ươm mầm, trồng dâu lấy tơ dệt vải.

Quỳnh Trân công chúa xin vua cha cho tu hành cứu chúng sinh, giã từ lầu son, gác tía, rũ bỏ bụi trần đến với mảnh đất ven sông Văn Úc (xưa là tổng Nghi Dương, phủ Kinh Môn) hoang sơ, không có bóng người (nay là biển Đồ Sơn) chọn gò đất cao lập miếu tu hành. Công chúa đã lập ra điền trang thái ấp, cấp lương thực, tiền bạc, tập hợp nhân dân trong vùng làm ăn sinh sống.

Đêm đến công chúa gõ mõ tụng kinh niệm Phật, ban ngày tiếng mõ cũng là hiệu lệnh tập hợp nhân dân. Người dân quanh vùng đã quen với tiếng mõ của công chúa, và từ khi công chúa viên tịch, người dân quanh lập đền thờ công chúa và lấy tiếng mõ là tên cho đền để tưởng nhớ công đức của công chúa, đền Mõ, chùa Mõ, tổng Mõ, chợ Mõ. Cái tên Mõ thân thương xuất xứ từ đó và đã đi vào huyền tích, gắn liền với thời gian. Trong những tháng ngày tu hành ở chùa Mõ, công chúa Quỳnh Trân đã trồng cây gạo với ước nguyện nhân dân lo đủ, thóc gạo dồi dào và cho đến nay cây gạo đã trải qua mưa nắng của lịch sử vẫn hiên ngang tỏa bóng mát cho dân chúng quanh vùng...


http://www.cand.com.vn/vi-VN/phongsu/2011/3/146748.cand

Chủ Nhật, 6 tháng 2, 2011

Văn Hóa Việt Nam: Lễ hội đua thuyền truyền thống - Boat Racing Festival in Mai Xá Village

Mai Xá Village in Quảng Trị Province, central Việt Nam has a triannual tradition of boat racing. For several days, village officials turn to the vegetarian diet as they pray earnestly for a successful festival, favorable climate for the year, peace in the nation, and safety for all people.

Việc phát triển thể dục thể thao lành mạnh và giữ gìn truyền thống văn hóa đều được người dân hân hoan hưởng ứng. Trong lễ hội đua thuyền tại làng Mai Xá, tỉnh Quảng Trị, các chức sắc đã ăn chay thanh tịnh để nguyện cầu vạn sự tốt lành, phản ánh phong tục ăn chay của người dân Việt, nhất là trong những dịp trang trọng, thiêng liêng.

Lễ hội đua thuyền truyền thống
Tin, ảnh: Lê Tấn Lộc

(LĐO) - Ngày 6.2 (mồng 4 Tết Tân Mão), tại bến đò lịch sử thôn Mai Xá (đoạn sông Hiếu đi qua xã Gio Mai, Gio Linh, Quảng Trị) đã diễn ra lễ hội đua thuyền truyền thống.

Làng Mai Xá được xem là “cái nôi” đua thuyền ở tỉnh Quảng Trị do cuộc sống lao động của một bộ phận dân làng quanh năm gắn liền với nghề sông nước – một hoạt động mang nhiều yếu tố tâm linh. Trước khi lễ hội đua thuyền diễn ra, các vị chức sắc của làng Mai Xá “ăn chay nằm đất” suốt nhiều ngày liền để cầu nguyện cho lễ hội được thành công tốt đẹp, người dân làng có một năm mới mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, vụ mùa bội thu.

Theo thông lệ, hội đua thuyền truyền thống làng Mai Xá gồm có 3 giải, trong đó giải “Cúng” của đội chiến thắng được cho là sẽ mang lại nhiều may mắn cho dân làng, giải “Hàng xứ” là cơ hội giao lưu, học hỏi cho các đội tham gia, và giải “Phá” thể hiện sức mạnh tập thể của những VĐV đua thuyền.

Ở giữa con sông Hiếu nơi diễn ra cuộc đua, người ta cắm 3 cái vè để xác định đường đua: “vè thượng” cách “vè hạ” 1 km (là điểm giới hạn hai đầu đường đua), “vè rốn” (được cắm ngay trước khán đài đua) nằm trung điểm giữa 2 vè này. Sau hiệu lệnh xuất phát là ba hồi trống khai cuộc, các đội đua xuất phát đồng hàng và phải vượt qua “ba vòng, sáu tao” với tổng chiều dài đường đua là 6 km. Đội chiến thắng là đội về đích đầu tiên mà không vi phạm bất kỳ một điều lệ cuộc đua nào.

Lễ hội đua thuyền truyền thống làng Mai Xá luôn thu hút đông đảo người dân làng cũng như người dân trong vùng đến xem và cổ vũ. Ấn tượng nhất là khi thuyền đua đi qua khán đài, mọi người cùng nhau reo hò “Hè! Hè! Hè!” trong tiếng trống giục liên hồi cùng với những cánh tay vẫy nón, khoát nước cổ vũ.

Kết quả chung cuộc, đội tuyển Mai Xá 1 giành giải nhất ở cuộc đua quan trọng nhất: Giải “Cúng”, đội tuyển Xóm Kênh giành giải nhất cuộc đua giải “Phá”…

Lễ hội đua thuyền truyền thống làng Mai Xá được chức định kỳ 3 năm 1 lần, là một trong những nội dung quan trọng nằm trong Đề án “Phát triển TDTT của địa phương”, nhằm duy trì và phát triển bộ môn thể thao truyền thống, lễ hội văn hóa dân gian đặc sắc này.


http://laodong.com.vn/Tin-Tuc/Le-hoi-dua-thuyen-truyen-thong/31484

Thứ Năm, 3 tháng 2, 2011

Văn Hóa Việt Nam: Truyền thống cúng cỗ chay trong Tết cơm Đe

Mâm cỗ chay cúng trong Tết cơm Đe của người dân Lạc Thịnh (Yên Thủy) 
There is a place in Việt Nam called Lạc Thịnh (meaning Happy and Prosperous) where making vegetarian offering is the main tradition for their Đe Rice Festival. It is located in Yên Thủy District, Hòa Bình Province, home of many Mường ethnic people, who are known for their hospitality, simplicty, and purity.

Về Lạc Thịnh vui Tết cơm Đe
Dương Liễu

(Hòa Bình Online) - Trong cái se lạnh của những ngày cuối tháng 10 âm lịch, bát cơm đe khiến đôi má thiếu nữ thêm ửng hồng, mâm cơm chay làm cả gia đình nhớ về những năm tháng khó khăn gian khổ nhưng thắm thiết ân tình đoàn kết. Thời gian đã làm cho Đình Rậm không còn giữ được nguyên trạng vẻ linh thiêng, cổ kính nhưng Tết cơm đe vẫn được người dân Lạc Thịnh (Yên Thủy) trân trọng, lưu giữ như một niềm tự hào dân tộc.

Tích xưa kể lại rằng, xưa có một vị tướng đem quân đi đánh giặc, trong lúc loạn lạc lại bị thương nên vị tướng đó phải vượt qua dãy núi Trường Sơn, chạy về Yên Thủy để lánh nạn. Đến vùng Mường Rậm xưa (nay là xã Lạc Thịnh), người đau, bụng đói, sức kiệt nên mới xin vào nghỉ nhờ tại nhà một gia đình dân tộc Mường. Trời lúc này chưa sáng hẳn, nhà nghèo, quanh năm chỉ có ngô, gạo để dành, trong nhà không có thịt, cá nhưng vì thương vị tướng, gia đình đã chạy ra vườn hái mấy quả mướp, đu đủ vào luộc, luộc thêm ít măng giang vừa lấy được hôm trước cho vị tướng ăn. Trước đây, ở các vùng Mường, hạt muối rất hiếm nên chủ nhà rang ít vừng cho vị tướng chấm. Trong lúc đang ăn, chủ nhà mới nhớ ra là gia đình mấy hôm vừa rồi có ủ cơm đe để chuẩn bị nấu rượu dùng cho ngày Tết Nguyên đán. Thế là chủ nhà vội lấy ra cho vị tướng dùng tạm. Thứ cơm này không còn là cơm nữa nhưng cũng chưa thành rượu, nó có vị thơm của gạo nếp hương, vị ngọt từ lá men rừng. Một chút thơm, một chút ngọt, một chút cay của cơm đe làm cho vị tướng thêm ấm lòng. Sáng hôm sau, trước khi ra đi, xúc động trước tấm chân tình, cảm thương vì sự nghèo khó của người dân nơi đây do hạn hán quanh năm, vị tướng này đã lập đàn cầu mưa. Thật linh diệu, vị tướng vừa cúng xong thì trời đổ mưa khiến người dân vui mừng khôn xiết. Từ đó đến nay, cứ đến gần ngày 26/10 âm lịch, vùng Mường Rậm trời lại âm u đổ mưa không to thì nhỏ.

Nhớ ơn vị tướng đánh giặc cứu nước lập đàn cầu mưa cho nhân dân nên hàng năm cứ đúng vào ngày 26/10 âm lịch, người dân Lạc Thịnh lại tổ chức Tết cơm đe. Không giống như các lễ, tết nông nghiệp khác, có cả hai phần lễ và hội, Tết cơm đe chỉ có phần lễ. Nghi lễ cúng trong Tết cơm đe được tiến hành vào khoảng 4, 5 h sáng, trước lúc mặt trời mọc. Theo quan niệm của người dân Lạc Thịnh, thời điểm này linh thiêng, mát mẻ và sạch sẽ nhất trong ngày. Khi đó, con kiến, con ruồi cũng chưa kịp thức dậy nên mâm cơm cũng giữ trọn vẹn được sự sạch sẽ.

Ông Quách Hữu Mưu - Chủ tịch UBND xã cho biết: Mâm cỗ cúng trong Tết cơm đe phải được đặt ở hướng chính giữa ngôi nhà sàn. Đặt mấy mâm tùy từng gia đình. Nét độc đáo của Tết cơm đe thể hiện ở mâm cúng là cỗ chay. Mâm cỗ cúng bao giờ cũng phải có quả đu đủ, quả mướp và măng giang luộc hoặc đồ chín. Vừng rang chín giã nhỏ, không cho gia vị làm đồ chấm, đặc biệt không thể thiếu cơm đe. Cơm đe được làm từ gạo nếp đồ chín ủ với men lá cây rừng, thường cơm đe được làm trước đó một tuần. Tất cả những lễ vật này bày trên tàu lá chuối xanh. Sau khi gia đình sắp lễ xong sẽ mời thầy mo uy tín nhất làng đến cúng. Trong lúc thầy mo cúng, những người trong gia đình sẽ ngồi theo thứ tự lùi dần từ cao xuống thấp. Kết thúc lễ cúng, cả gia đình tổ chức ăn Tết luôn trong sáng sớm. Mỗi người không phân biệt già trẻ, gái trai đều thưởng thức một bát cơm đe để lấy may và cầu khỏe mạnh.

Cùng với Tết Nguyên đán, Tết Độc lập thì Tết cơm đe là một trong 3 cái tết lớn nhất của người dân Lạc Thịnh. Tuy nhiên, theo lề lối, phép tắc truyền lại từ bao đời nay, ở Lạc Thịnh chỉ có dòng họ Bùi là dòng họ chính tổ chức Tết cơm đe. Các dòng họ như Quách, Nguyễn... chỉ đến chia vui chứ không làm lễ.

Về Lạc Thịnh ăn Tết cơm đe hôm nay có thể dễ dàng nhận ra những tác động của sự phát triển KT-XH lên cái tết truyền thống này. Tết cơm đe bây giờ được tổ chức to rộn ràng, ăn uống linh đình hơn thể hiện sự đủ đầy về vật chất. Nhưng có một điều đặc biệt và cũng là điều đáng quý nhất là những nghi lễ, phép tắc truyền thống vẫn được giữ nguyên. Nghi lễ cúng vẫn được diễn ra trước khi trời sáng, trên mâm cỗ cúng vẫn là những đồ ăn chay cổ truyền. Mở rộng sự giao lưu, trao đổi văn hóa, Tết cơm đe của Lạc Thịnh bây giờ được đông đảo bạn bè các xã bạn, huyện bạn đến cùng chia vui. Tết cơm đe còn là dịp để con cháu Lạc Thịnh đi xa tìm về quê hương, nguồn cội.

Với ý nghĩa thể hiện lòng biết ơn với các vị thần, tổ tiên gia đình mình, Tết cơm đe đã được lưu giữ khá nguyên vẹn bằng niềm tự hào, ý thức dân tộc của lớp lớp người dân Lạc Thịnh. Ngoài ra, Tết cơm đe còn nhắc nhở thế hệ cháu con nhớ về những năm tháng khó khăn, thiếu thốn của cha ông để từ đó có thêm ý chí, nghị lực xây dựng cuộc sống ấm no, đầy đủ. Là cơ hội để anh em xa gần, làng trên,  xóm dưới hội tụ, Tết cơm đe đã thắt chặt thêm tình đoàn kết anh em của người dân Mường Rậm. 


http://www.baohoabinh.com.vn/40/55507/Ve_Lac_Thinh_vui_Tet_com_De.htm

Văn Hóa Việt Nam: Mâm ngũ quả

Some traditional Vietnamese and Chinese ways to present the five-fruit offerings for luck, health, happiness, and prosperity in the coming new year.

Mâm ngũ phẩm đầu năm
Thiên Ðức

Người Việt Nam có một phong tục truyền thống tốt đẹp, đó là vào những ngày Tết bất cứ gia đình nào dù giàu hay nghèo, ở vào tầng lớp xã hội nào cũng đều có chưng một mâm ngũ phẩm trên bàn thờ.


Nội dung mâm ngũ phẩm thay đổi tùy theo mỗi vùng của đất nước. Ví dụ ở miền Bắc mâm ngũ phẩm thường có 5 loại quả như chuối, bưởi, đào, hồng, quýt.

Mâm ngũ quả miền Bắc

Thời gian Tết ở miền Trung rơi vào mùa đông nghiệt ngã, lại chịu nhiều bão lụt, cây trái đặc sản địa phương rất hiếm, thường nhập từ nơi khác, mâm ngũ quả gồm phần chính là nải chuối xanh, sau đó tùy theo hoàn cảnh của mỗi gia chủ mà chưng thêm các loại đặc sản địa phương khác như cam, quýt, sung, dưa hấu, bưởi, mãng cầu, thanh long... Do vậy mâm ngũ quả không có nét đặc trưng nhất định của địa phương.

Mâm ngũ quả miền Trung

Riêng miền Nam thời tiết nóng ấm quanh năm, nên trái cây đặc sản địa phương không thiếu thứ gì, lại thêm trái cây ngoại nhập dễ dàng nên mâm ngũ phẩm rất đa dạng và phong phú. Nhiều người có cái thú chưng mâm ngũ phẩm theo một ước nguyện riêng tư của mình.

Mâm ngũ quả miền Nam
Cầu, dừa (vừa), đủ, xoài (xài), thơm (danh)

Dưới cái nhìn phong thủy, màu sắc mâm ngũ phẩm như trắng xanh, lục, đỏ, vàng có ý nghĩa của vòng tương sinh khép kín biểu tượng cho may mắn như kim, thủy, mộc, hỏa, thổ. Về mặt hiếu đạo, mâm ngũ phẩm cúng bàn thờ tổ tiên biểu tượng cho tứ thân phụ mẫu bảo bọc cho gia đình gia chủ chính giữa ấm cúng đoàn viên. Về xướng danh theo tên gọi trái cây có thể nói lên ước vọng hạnh phúc thầm kín của gia chủ ví dụ như: Cầu, dừa, đủ, xài, thơm danh.

Cầu vừa đủ xài sung sướng

Những người Hoa ở miền Nam, làm kinh tế, hiếm khi chưng mâm ngũ phẩm “cầu, dừa đủ, xài, sung mãn”. Mâm ngũ phẩm thường được thay thế bằng 5 trái quýt. Trái quýt tiếng Hoa gọi là cách, kiết có ý nghĩa may mắn. Quýt lớn gọi là tài cách, tức là đại kiết. Vì thế mâm ngũ quả này còn được gọi là “ngũ đại kiết”. Năm trái quýt biểu tượng cho năm điều may mắn theo lời khấn nguyện:


Ðại kiết về tiền tài
Ðại kiết về hạnh phúc gia đình, con cái
Ðại kiết về quan hệ xã hội
Ðại kiết về sức khỏe dồi dào, không bịnh hoạn, sống lâu
Ðại kiết về công việc làm ăn suôn sẻ, không nạn tai

Ngũ đại kiết

Một mâm ngũ phẩm thật là giản đơn nhưng lại trọn vẹn ước mơ trong cuộc đời.

http://gdptthegioi.org/modules.php?name=News&file=print&sid=2292

Thứ Ba, 1 tháng 2, 2011

Văn Hóa Việt Nam: Tết vẫn là Tết, nhưng cần nhẹ nhàng hơn

Celebrations can be fun, but can also be a source of pressure. Three Vietnamese mental health specialists encourage retaining the deeper spirit of the Lunar New Year holiday while simplifying what we can, to be in step with today's modern society.

Nguồn: Tiền Phong Online / Hoài Nam

TP - Cứ mỗi năm Tết sắp về, có người lại than “sợ Tết lắm”. Bởi Tết đến họ không được “vui như Tết”, mà phải lo toan đủ đường. Tết sẽ vẫn là Tết, nhưng cần phải nhẹ nhàng hơn, đó là tâm điểm trò chuyện với Tiền Phong Cuối tháng của các chuyên gia tâm lý.

Tết là phải mới

“Tết Nguyên đán, còn gọi Tết, là dịp lễ quan trọng nhất trong một năm, là nét văn hóa cổ truyền của người Việt Nam.

Ý nghĩa thiêng liêng nhất của Tết ở chỗ nó là dịp để người Việt nhớ về cội nguồn, ông bà tổ tiên. Dù đi làm ăn ở đâu, Tết cũng về sum họp với gia đình, anh em đoàn tụ, thắp nén hương tưởng nhớ người đã khuất.

Ngày Tết đem lại một sự khởi đầu mới, rũ bỏ những gì không hay của năm cũ, nên mọi người đều cố gắng vui vẻ, độ lượng với nhau, bỏ qua mọi hiềm khích. Lòng người nào cũng tràn đầy hoài bão về hạnh phúc và thịnh vượng cho năm mới.

Chính vì thế, người Việt Nam tin rằng, Tết mọi thứ đều phải mới, phải đổi khác, từ ngoại vật cho đến lòng người. Vì vậy, khoảng mươi ngày trước Tết thường sơn, quét vôi lại nhà cửa.

Họ cũng tất bật đi sắm sửa quần áo mới để mặc trong dịp này. Họ tắm rửa sạch sẽ, kiêng không nóng giận, cãi cọ, khóc lóc. Họ hàng, xóm giềng đến chúc nhau những lời đầy ý nghĩa. Trẻ em vui sướng vì được mừng tuổi.

Với những ý nghĩa đó, Tết chỉ mấy ngày, nhưng là một tập tục rất đẹp trong truyền thống văn  hóa của người Việt thật đáng để chúng ta kế thừa như một di sản văn  hóa phi vật thể quý báu của cha ông.

Tuy nhiên, nếu lợi dụng dịp Tết để cờ bạc, rượu say túy lúy, tiêu xài hoang phí, hoặc ăn chơi ngông nghênh là làm hỏng ý nghĩa đẹp của ngày Tết truyền thống, thật đáng tiếc vô cùng”.


Nhà tâm lý Trịnh Trung Hòa - Trung tâm tư vấn Linh Tâm

Nhiều người sợ và trốn Tết     

“Tết là dịp nghỉ ngơi, nhưng với nhiều phụ nữ đã lập gia đình đó lại là thời gian phải lo toan bộn bề đủ thứ việc, từ dọn dẹp nhà cửa, mua sắm, nấu nướng... Nhiều nhà cúng đủ mọi lễ: ông Công, ông Táo, Tất niên, Giao thừa, Hóa vàng... khiến người phụ nữ tất bật suốt thời gian Tết. Chưa kể, anh em, bạn bè tụ tập ăn uống buộc họ phải liên tục vào bếp, nên không ít người sợ Tết.

Nhiều người tuổi ngoài băm chưa lập gia đình cũng thường ngại Tết. Họ sợ Tết đến về quê đi đâu anh em, họ hàng cũng hỏi thăm “Khi nào thì cho ăn cỗ đấy?”, hay “Không lấy vợ đi để bọn trẻ nó gọi bằng chú à”. Tránh sự “săm soi” của họ hàng, bạn bè, họ thường xung phong ở lại cơ quan trực Tết, hay “cố thủ” trong nhà xem phim, đọc truyện. Có người có điều kiện kinh tế một tí thường chọn đi du lịch tới các nước láng giềng để “trốn Tết”.

Tết cổ truyền đi vào tâm linh người Việt bao đời nay. Tết cũng là dịp để giáo dục con cháu biết đến truyền thống gia đình, gia tộc. Nhưng theo tôi, Tết nay vẫn còn những phiền toái, bị biến dạng ở nhiều góc độ. Trong một số quan hệ người ta buộc phải đi chúc Tết, mà bản thân trong lòng không hề mong muốn. Bởi xã hội vẫn còn những người mong đợi Tết đến để mưu lợi cá nhân. Theo tôi, nên giữ giá trị đích thực của Tết: “Mồng một Tết Cha, mồng hai Tết Mẹ, mồng ba Tết Thầy”.


Chuyên gia tâm lý Nguyễn An Chất
- Giám đốc Công ty Tư vấn tâm lý gia đình An Việt Sơn

Hồn cốt phải giữ, nhưng cần gọn nhẹ hơn

“Cuộc sống bận bịu, nhiều áp lực, cũng như nhiều thú vui, nhiều lựa chọn đang dần thay đổi hồn cốt của Tết cổ truyền, nhất là ở những thành phố lớn.

Những lễ nghi theo thông lệ cho Tết đang tiêu tốn khá nhiều tiền bạc, thời gian và sức lực của nhiều thành viên trong gia đình. Cứ sau Tết là nhiều người lại bải hoải ra.

Theo tôi, thời nay kế thừa Tết truyền thống, nhưng không nhất thiết hưởng Tết dài ngày, lãng phí trong việc ăn uống. Những lễ hội, tục đi chùa đều là những nét văn hóa, nhưng không nên kéo dài đến ra giêng. Cần phải tiết kiệm, tránh phung phí quá trong các ngày Tết, vì thực tế nhiều gia đình người Việt vẫn còn khó khăn.

Xã hội thời nay không tĩnh như trước, nên đòi hỏi chúng ta phải năng động hơn để đáp ứng trong sự hội nhập và phát triển.

Cả năm làm ăn vất vả, có mấy ngày Tết để nghỉ ngơi, trang trí lại nhà mới, tảo mộ tổ tiên, hội ngộ anh em họ hàng, mừng tuổi người già, trẻ nhỏ - đó là hồn cốt Tết phải giữ. Nhưng đã đến lúc nên thay đổi, ăn Tết cần nhẹ nhàng, bớt rình rang, cần gọn nhẹ hơn”. 


Chuyên gia tâm lý Lê Thị Túy

http://www.tienphong.vn/Thoi-Su/185618/Tet-van-la-Tet-nhung-can-nhe-nhang-hon.html
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...